در لغت به معنای بنّا است و لفظ انجمن ها یا اخو تهای فراماسونی یا ماسونی را از این واژه گرفته اند. ماسون ها گسترده ترین و بانفوذترین انجمن سرّی جهان هستند. در آغاز آنها گروه هایی از بنّایان و سنگ تراشان بودند که اسرار کارشان را میان یکدیگر حفظ می کردند و در قرن هفده کم کم تبدیل به افراد ثروتمندی شدند که تشکیلاتشان را گسترش دادند.
بعدها با انتخاب کردن شعارهایی برای خود نظیر برابری، برادری، صلح جلساتشان بیشتر تبدیل به فعالیت هایی اجتماعی شد تا جلساتی کاری. از میان آن ها چهار جمعیت یا لُژ در 24 ژوئن سال 1717 در لندن گرد هم آمدند که شش سال بعد تبدیل به گراندلژ انگلستان شدند.
این گراندلژِ مادر تمام لژهای جهان است. فراماسونرها در میان خود تشکیلات خیریه و حمایتی دارند و حتی گاهی مدارس ویژهی فرزندان اعضا.
با پاگیری گروههای ماسونی در امریکا تعدادشان در آن جا فزونی گرفت و در حال حاضر قریب دوسوم اعضای آن در امریکا هستند. از قرن هفده به بعد در گروه های ماسونی مراتبی برای اعضا تعیین شد که در حال حاضر دو گروه عمده ی آن عبارتند از آیین یورک و آیین اسکاتلند (Scottish & York Rites) نیزکه نامشان هیچ گونه ارتباطی بامناطق یورک و اسکاتلند ندارد.
هر چند نام ماسو نها اغلب با پنهان کاری همراه بوده است، امروزه در بسیاری کشورها ساختمان های آنان علنی است و گاهی جلسات شان نیز اعلان عمومی دارد؛ اما این موضوع در هر کشوری متفاوت است و تابع شرایط محلی. امروزه اکثریت قریب به اتفاق اخوت های فراماسونری در دستان سیاستمداران و یا گرو ههای به اصطلاح مذهبی است که اعضای آن را ثروتمندترین انسان ها و خاند نها تشکیل می دهند و با ایجاد شبکه های پیچیده در میان خود سرمایه های جهان را در دست گرفته اند. از قدیمی ترین و بزرگ ترین لژهای جهان لژهای متنوع و گوناگون یهودیان است. دردوره ی پیش از انقلاب در ایران هم لژهای فراوانی وجود داشتند که قدرتمندترین آ نها لژهای بهاییان بودند که در دولت آن زمان نیز نفوذ داشتند
. ایدئولوژی ماسون ها:
آرمانِ گردهم آورنده ی ماسون ها معمولا آرمان های اخلاقی و ماوراءالطبیعه و در اغلب لژها باور به وجودی با نام کلّی باری تعالی (Supreme Being) ًاست. اعضای لژهای فراماسونی از هر دینی می توانند باشند و از هر عضوی هم انتظار می رود که چه در زندگی شخصی و چه در لژ تساهل و سهل گیری بسیاری داشته باشد.
در لژهای مشتق از فرانسه بی دینان و لااَدریان( (agnostics نیز می توانند عضو شوند، اما در لژهای مشتق از انگلستان اعتقاد به باری تعالی الزامی است.
نماد: در غالب لژها از قدیم الایّام نمادهای معماری ) مربع و پرگار)استفاده می شده است و این دو با هم تشکیل چهارگوشی را می داده اند. گفته می شود که مربع نماد مادّه مربّع پرگار نماد روح یا ذهن و گاه گفته می شود مربع نماد عالم عینیّات و پرگار نماد عالم مجردّات.
در میان مربع و پرگار غالباً حرف G را نوشته اند که عقیده بر این است به Geometry) یا God) خدا یا هندسه اشاره دارد. گاه به جای G ستاره ای به نشانه ی آگاهی یا حقیقت می نشیند. در هنگام برگزاری جلسات لژ این نماد همراه با کتاب مقدس و یا قرآن و یا حتی کتابی فلسفی در برخی لژهاحضور دارد که با عنوان کلّی ) کتاب معرفت یا قانون قدسی ) (Volume of Sacred Law or Lore) شناخته م یشود. این کتاب نه تنها نماد خِرد و وحی مکتوب شمرده می شود که کتابی است که اعضا به آن سوگند م یخورند. غالب نمادگرایی ماسو نها هندسی و ریاضیاتی است و شاید به همین دلیل باشد که بسیاری از خردگرایان بزرگ تاریخ فراماسون بوده اند (گوته، ولتر، بنیامین فرانکلین، مارک تواین، فیخته Fichte فیلسوف ایده آلیست آلمانی. این تقیّد به هندسه تا آ نجا پیش م یرود که آن ها باری تعالی را با نا مهایی هم چون» مهندس کبیر« (the Great Geometrician) و یا» معمار کبیر عالم « Great/Grand
Architect/Artificer of the Universe=G.A.O.T.U))
مراتب: 1- شاگرد تازه وارد 2- عضو 3- ماسون استاد